ใช้ “แปรงสีฟัน” ขัดลิ้น ยิ่งทำฝ้าขาวหนาขึ้น? หมอเฉลยวิธีที่ถูกต้อง : เช็กข่าวชัวร์

2 weeks ago 7

Fact Check ใช้ “แปรงสีฟัน” ขัดลิ้นแรง ๆ ยิ่งทำฝ้าขาวหนาขึ้นจริงหรือ? หมอฟันเฉลย วิธีทำความสะอาดลิ้นที่ถูกต้อง

หลายคนมีพฤติกรรมใช้แปรงสีฟันขัดลิ้นแรง ๆ เพื่อกำจัดคราบขาวบนลิ้นหรือแก้ปัญหากลิ่นปาก โดยเชื่อว่ายิ่งแปรงแรง ลิ้นจะยิ่งสะอาดและลมหายใจสดชื่น แต่กลับมีข้อมูลแชร์ต่อว่า การใช้แปรงสีฟันขัดลิ้นโดยตรง อาจทำให้ “ฝ้าบนลิ้น” หรือคราบลิ้นยิ่งหนาขึ้นกว่าเดิม

กองบรรณาธิการ Sanook News ตรวจสอบข้อมูลจาก นพ.หวงเย่าฮุ่ย (黃耀慧) รองนายกสมาคมทันตแพทย์ครอบครัวแห่งไต้หวัน (Chinese Association of Family Dentistry) พบว่า การทำความสะอาดลิ้นเป็นเรื่องสำคัญ แต่การใช้ “ขนแปรงสีฟัน” ขัดแรงเกินไป อาจกระตุ้นให้คราบลิ้นหนาขึ้นจริง

คำถาม

จริงหรือไม่ที่การใช้แปรงสีฟันขัดลิ้นโดยตรง อาจทำให้ฝ้าบนลิ้นหรือคราบลิ้นยิ่งหนาขึ้น และควรใช้วิธีไหนทำความสะอาดจึงถูกต้อง?

การตรวจสอบ

นพ.หวงเย่าฮุ่ย อธิบายว่า “ฝ้าบนลิ้น” หรือ คราบลิ้น (Tongue Coating) เกิดจากการสะสมของแบคทีเรีย เศษอาหาร เซลล์ผิวที่ตายแล้ว และสิ่งตกค้างในช่องปาก

บริเวณผิวลิ้นเต็มไปด้วยตุ่มเล็ก ๆ ที่เรียกว่า ปุ่มรับรส (Taste Buds) ซึ่งปกคลุมด้วยชั้นเยื่อบุผิวเคราติน (Keratinized Epithelium) หากถูกกระตุ้นหรือเสียดสีมากเกินไป ร่างกายอาจตอบสนองคล้าย “หนังด้าน” หรือ “ตาปลา” โดยทำให้ชั้นผิวหนาตัวขึ้น จนเห็นเป็นคราบขาวบนลิ้นมากกว่าเดิม

แพทย์เตือนว่า การใช้ ขนแปรงสีฟันถูบนลิ้นโดยตรงแรง ๆ อาจกระตุ้นให้เยื่อบุลิ้นสร้างเคราตินมากขึ้น ส่งผลให้ฝ้าลิ้น “ยิ่งแปรงยิ่งหนา” ได้ แทนที่จะช่วยให้ลิ้นสะอาด

ลักษณะของลิ้นปกติ ควรมีฝ้าบาง ๆ สีขาวอ่อน กระจายสม่ำเสมอ และดูชุ่มชื้นเล็กน้อย ไม่เหนียวหนืด

หากลิ้นมีสีผิดปกติหรือฝ้าหนาเกินไป อาจสะท้อนปัญหาสุขภาพบางอย่าง เช่น

• ลิ้นสีดำ อาจสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่หรือสุขอนามัยช่องปากไม่ดี
• ไม่มีฝ้าบนลิ้นเลย อาจเกี่ยวข้องกับภาวะโภชนาการไม่สมดุล ขาดวิตามินบี หรือภาวะโลหิตจาง
• ฝ้าลิ้นหนามาก อาจเพิ่มความเสี่ยงกลิ่นปาก กระทบการรับรส และเพิ่มโอกาสเกิดเหงือกอักเสบหรือฟันผุ

นอกจากนี้ แบคทีเรียบนลิ้นยังอาจถูกกลืนลงสู่ระบบทางเดินอาหารผ่านน้ำลาย ซึ่งอาจส่งผลต่อสุขภาพช่องปากและระบบย่อยอาหารได้ในบางกรณี

วิธีทำความสะอาดลิ้นที่ถูกต้อง

แพทย์แนะนำว่า เครื่องมือที่เหมาะสมที่สุดคือ “ที่ขูดลิ้น” (Tongue Scraper) โดยให้แลบลิ้นออกมา แล้วเริ่มขูดเบา ๆ จากบริเวณด้านหลังของลิ้นประมาณ 1 ใน 3 ก่อนลากมาด้านหน้า ทำประมาณ 2–3 ครั้งก็เพียงพอ

หากไม่มีที่ขูดลิ้น สามารถใช้แปรงสีฟันชนิดที่มี แผ่นยางนุ่มหรือปุ่มซิลิโคนทำความสะอาดลิ้น อยู่ด้านหลังหัวแปรงแทนได้ ซึ่งอ่อนโยนกว่าการใช้ขนแปรงโดยตรง

ทั้งที่ขูดลิ้นและแปรงชนิดพิเศษเหล่านี้ สามารถหาซื้อได้ตามร้านขายยา ซูเปอร์มาร์เก็ต หรือร้านอุปกรณ์ดูแลช่องปากทั่วไป

ข้อเท็จจริง

การใช้แปรงสีฟันขัดลิ้นแรง ๆ โดยเฉพาะใช้ “ขนแปรง” ถูบนลิ้นโดยตรง อาจทำให้ฝ้าลิ้นหนาขึ้นจริง เพราะกระตุ้นให้เยื่อบุลิ้นหนาตัว วิธีที่เหมาะสมกว่าคือการใช้ “ที่ขูดลิ้น” หรือแปรงที่มีแผ่นยางทำความสะอาดลิ้นอย่างอ่อนโยน