นักวิทย์เฮ! พบ 1 สมุนไพรพื้นบ้าน "หัวใต้ดิน" มีฤทธิ์ "ยับยั้งมะเร็ง" ตั้งแต่ขั้นแบ่งเซลล์

นักวิทย์เผยงานวิจัย เหง้าขมิ้นขาว ความหวังใหม่ในการรักษา "มะเร็งกระเพาะอาหาร" หลังพบสัญญาณ ยับยั้งมะเร็ง

ขมิ้นขาว สมุนไพรในวงศ์ขิงที่หลายคนคุ้นชื่อ กำลังถูกจับตาอีกครั้ง หลังนักวิทยาศาสตร์เวียดนามศึกษาสารสกัดจากเหง้าขมิ้นขาว (หรือลำต้นใต้ดินของขมิ้น) และพบกลไกระดับเซลล์ที่อาจเกี่ยวข้องกับการยับยั้งเซลล์มะเร็งกระเพาะอาหาร

งานวิจัยที่เผยแพร่ผ่าน PubMed ระบุว่า สารสกัดมาตรฐานจาก ขมิ้นขาว หรือ Curcuma aromatica Salisb. แสดงฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็งกระเพาะอาหารในห้องปฏิบัติการ โดยกระตุ้นกระบวนการตายของเซลล์และส่งผลต่อวงจรการแบ่งตัวของเซลล์ อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษานี้ยังอยู่ในระดับเซลล์ทดลอง ไม่ใช่ข้อสรุปว่าสามารถใช้รักษามะเร็งในคนได้ทันที

ขมิ้นขาวคืออะไร ทำไมถูกนำมาศึกษา

ขมิ้นขาวเป็นพืชสมุนไพรที่อยู่ในวงศ์เดียวกับขิงและขมิ้นชัน มีเหง้าสีเหลืองอ่อนถึงครีม และมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ในหลายประเทศเอเชียมีการใช้พืชกลุ่มขมิ้นในตำรับพื้นบ้านมานาน ทั้งในอาหารและการดูแลสุขภาพตามภูมิปัญญาท้องถิ่น

สิ่งที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์สนใจขมิ้นขาว คือสารประกอบออกฤทธิ์ทางชีวภาพหลายชนิด เช่น เจอร์มาโครน เคอร์ไดโอน เคอร์คูเมนอล เบต้า-อีเลเมน และเคอร์คูมิน ซึ่งมีรายงานว่าเกี่ยวข้องกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ และอาจมีบทบาทต่อการศึกษาด้านเซลล์มะเร็ง

ทีมวิจัยศึกษาอย่างไร

รายงานจากเวียดนามระบุว่า ทีมของ ดร.โดอัน ชินห์ ชุง จากสถาบันวิทยาศาสตร์ชีวภาพ สังกัดสถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งเวียดนาม ได้ศึกษาสารสกัดจากเหง้าขมิ้นขาวที่ปลูกในจังหวัดตราวิญ โดยมุ่งกำหนดมาตรฐานสารสกัดและตรวจสอบกลไกการออกฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็งกระเพาะอาหาร

ทีมวิจัยพบว่าสารสกัดดังกล่าวมีฤทธิ์ยับยั้งเซลล์มะเร็งหลายชนิดในห้องปฏิบัติการ รวมถึงเซลล์มะเร็งผิวหนัง มะเร็งเต้านม มะเร็งตับ และให้ผลเด่นกับเซลล์มะเร็งกระเพาะอาหารสายพันธุ์ AGS

จุดน่าสนใจคือการ “หยุดวงจร” เซลล์มะเร็ง

หนึ่งในกลไกสำคัญที่งานวิจัยระบุ คือสารสกัดขมิ้นขาวสามารถทำให้เซลล์มะเร็งกระเพาะอาหารหยุดอยู่ในระยะ G0/G1 ซึ่งเป็นช่วงที่เซลล์เตรียมพร้อมก่อนแบ่งตัว เมื่อวงจรถูกยับยั้ง เซลล์จึงไม่สามารถเพิ่มจำนวนได้ตามปกติ

นอกจากนี้ สารสกัดยังมีผลต่อกระบวนการอะพอพโทซิส หรือการตายของเซลล์ตามโปรแกรม ซึ่งเป็นระบบกำจัดเซลล์ที่ผิดปกติของร่างกาย โดยงานวิจัยพบการเกี่ยวข้องกับเส้นทางที่ผ่านไมโทคอนเดรียและเอนไซม์ในกลุ่มแคสเปส ซึ่งเป็นกลไกสำคัญของการทำลายตัวเองของเซลล์

ROS อีกกลไกที่ทำให้เซลล์มะเร็งอ่อนแอลง

อีกผลลัพธ์ที่น่าสนใจคือ สารสกัดขมิ้นขาวทำให้ระดับอนุมูลอิสระออกซิเจน หรือ ROS ภายในเซลล์มะเร็งเพิ่มขึ้น ในระดับปกติ ROS มีบทบาทในกระบวนการทางชีวภาพหลายอย่าง แต่หากสะสมมากเกินไป อาจทำให้เซลล์เกิดความเสียหาย

ในบริบทของการทดลองกับเซลล์มะเร็ง การเพิ่มขึ้นของ ROS อาจเร่งให้เซลล์มะเร็งเข้าสู่กระบวนการตายตามโปรแกรมได้มากขึ้น จึงเป็นหนึ่งในเหตุผลที่นักวิจัยมองว่าสารสกัดขมิ้นขาวมีศักยภาพในการศึกษาต่อด้านมะเร็งกระเพาะอาหาร

กำหนดมาตรฐานสารสกัด เพื่อให้ผลทดลองสม่ำเสมอ

อีกประเด็นสำคัญของงานนี้คือการกำหนดมาตรฐานสารสกัดจากขมิ้นขาว เพราะสมุนไพรจากแหล่งปลูกต่างกันอาจมีสารออกฤทธิ์ไม่เท่ากัน ส่งผลให้คุณภาพและผลการทดลองแตกต่างกันได้

รายงานระบุว่า ทีมวิจัยใช้สารสำคัญอย่างเจอร์มาโครนและเคอร์ไดโอนเป็นตัวชี้วัดคุณภาพ โดยกำหนดความเข้มข้นขั้นต่ำเพื่อให้สารสกัดแต่ละล็อตมีความสม่ำเสมอมากขึ้น ซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญหากจะพัฒนาต่อไปเป็นผลิตภัณฑ์หรือการศึกษาระดับสูงขึ้น

ยังไม่ใช่คำตอบว่าขมิ้นขาวรักษามะเร็งได้

แม้ผลวิจัยจะดูน่าสนใจ แต่ต้องย้ำว่า การศึกษานี้ยังเป็นงานระดับเซลล์ในห้องปฏิบัติการ ไม่ใช่การทดลองในผู้ป่วยจริง จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่าการกินขมิ้นขาวหรือผลิตภัณฑ์จากขมิ้นขาวจะรักษา ป้องกัน หรือหยุดมะเร็งกระเพาะอาหารในมนุษย์ได้

สถาบันมะเร็งแห่งชาติของสหรัฐฯ ระบุว่า สมุนไพรหรือผลิตภัณฑ์เสริมบางชนิดอาจมีผลข้างเคียงหรือเกิดปฏิกิริยากับยารักษามะเร็งได้ ผู้ป่วยมะเร็งจึงไม่ควรใช้สมุนไพรหรืออาหารเสริมแทนการรักษามาตรฐาน และควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ใด ๆ ควบคู่กับการรักษา

ก้าวต่อไป ต้องทดสอบในสัตว์และมนุษย์

ทีมวิจัยระบุว่าจะเดินหน้าศึกษาต่อในสัตว์ทดลอง เพื่อประเมินประสิทธิภาพ ความปลอดภัย ปริมาณที่เหมาะสม และผลกระทบต่อร่างกายในระบบที่ซับซ้อนกว่าการทดลองในหลอดทดลอง

หากผลการศึกษาในระยะต่อไปสนับสนุนข้อมูลเดิม จึงอาจนำไปสู่การทดลองทางคลินิกในมนุษย์ ซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญก่อนจะประเมินได้ว่าสารสกัดขมิ้นขาวมีบทบาททางการแพทย์จริงหรือไม่

สรุป ขมิ้นขาวมีศักยภาพ แต่ยังต้องศึกษาอีกมาก

งานวิจัยจากเวียดนามทำให้ขมิ้นขาวกลายเป็นสมุนไพรที่น่าจับตา เพราะพบกลไกที่อาจช่วยยับยั้งเซลล์มะเร็งกระเพาะอาหารในระดับห้องปฏิบัติการ ทั้งการหยุดวงจรเซลล์ การกระตุ้นการตายของเซลล์ และการเพิ่ม ROS ภายในเซลล์มะเร็ง

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลทั้งหมดควรถูกมองในฐานะ “ศักยภาพทางวิทยาศาสตร์” ไม่ใช่คำแนะนำให้ใช้รักษาโรคด้วยตัวเอง สำหรับประชาชนทั่วไป ขมิ้นขาวยังควรอยู่ในกรอบของอาหารหรือสมุนไพรที่ใช้ด้วยความเหมาะสม ส่วนผู้ป่วยมะเร็งหรือผู้ที่กำลังใช้ยา ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรทุกชนิด